Brexit: Mικρότερη Ευρώπη, περισσότερος φόβος.

Του Μπάμπη Κυπριανίδη* Πολιτικό σοκ στην Ευρώπη και στην παγκόσμια κοινότητα η απόφαση της Βρετανίας.
Title "Brexit protest 2_" Author "Garon S" - https://www.flickr.com/photos/97214336@N05/ "Brexit protest 2_" - https://www.flickr.com/photos/97214336@N05/28057544395 "CC BY-NC-ND 2.0" - https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/
16 February, 2017
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Του Μπάμπη Κυπριανίδη*

Η 23η Ιουνίου 2016 αποτέλεσε μια ιστορική ημερομηνία για τη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης. Ο βρετανικός λαός επέλεξε μέσω δημοψηφίσματος την έξοδο της χώρας του από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αποτέλεσμα προκάλεσε πολιτικό σοκ τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην παγκόσμια κοινότητα. Οι μέρες που ακολούθησαν βρίσκουν την Βρετανία πιο διχασμένη από ποτέ. Ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Βρετανίας παραιτείται.

Είναι ο ίδιος που σχεδόν τρία χρόνια πριν, με απόλυτη άγνοια κινδύνου, προσπαθώντας να κατευνάσει την ευρωσκεπτικιστική πτέρυγα του κόμματός του, ανακοίνωσε το δημοψήφισμα ακολουθώντας την ιστορικά πάγια τακτική των συντηρητικών κυβερνήσεων της Βρετανίας να πιέζουν για επαναδιαπραγμάτευση της θέσης της χώρας στην ΕΕ.link-management-icon

Όλοι στρέφονται εναντίον όλων. Η νέα γενιά εναντιώνεται στην ψήφο των γηραιοτέρων, που ήταν υπέρ της εξόδου. Οι μορφωμένοι εναντίον των λιγότερο μορφωμένων. Οι κοσμοπολίτες Λονδρέζοι εναντίον της παραδοσιακής υπαίθρου που ψήφισε έξοδο. Τα Μέσα Ενημέρωσης της Βρετανίας προσπαθούν με κάθε τρόπο να απαξιώσουν το αποτέλεσμα με μια συστηματική επίθεση κατά των κοινωνικών ομάδων που τάχθηκαν υπέρ της εξόδου, περιφρονώντας τους και δίνοντας εξηγήσεις για την ψήφο τους με όρους ηθικολογίας.link-management-icon

Η ελίτ, εσωτερική και ευρωπαϊκή, κατηγορεί τον λαό για την επιλογή του. Η επίσημη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφού εκφράζει την τυπική δυσαρέσκειά της για το αποτέλεσμα, εντέχνως προσπαθεί να πιέσει την Βρετανία να ενεργοποιήσει άμεσα το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβώνας, ώστε να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατόν οι διαπραγματεύσεις αποχώρησης.

Το ερώτημα είναι αν δικαιολογείται αυτή η αντίδραση από όλες τις πλευρές. Έπεσαν η Ευρώπη και η Βρετανία με τέτοια ένταση από τα σύννεφα ή το αποτέλεσμα έφερε στο προσκήνιο βαθύτερα θεσμικά και συστημικά προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ακούστηκαν και αναδείχθηκαν πολιτικά ζητήματα που απασχολούν όχι μόνο την Βρετανία και την Ευρώπη, αλλά το σύνολο της παγκόσμιας κοινότητας. Μεταναστευτικό, εργασιακές σχέσεις, δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού και ανεξαρτησίας ήταν μερικά από αυτά.

Ο υποψήφιος τότε των Ρεπουμπλικάνων για την Προεδρία των ΗΠΑ Ντόναλτ Τραμπ μήνες πριν εκλεγεί πρόεδρος, δήλωνε από τη Σκωτία, η οποία ψήφισε υπέρ της παραμονής στην ΕΕ,  ότι οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου πήραν πίσω τη χώρα τους, παρουσιάζοντας το αποτέλεσμα ως μία ύψιστη στιγμή βρετανικής ανεξαρτησίας απέναντι στην Ευρώπη και την παγκοσμιοποίηση. Η άνοδος των ακροδεξιών και λαϊκίστικων κομμάτων στην Ευρώπη αλλά και τα νέα αριστερά κοινωνικά κινήματα που δημιουργούνται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν έναν κοινό αντισυστημικό ή αντικαθεστωτικό πολιτικό λόγοlink-management-icon που προσπαθεί να καλύψει το πολιτικό κενό, τονίζοντας τα συστημικά προβλήματα που έχουν δημιουργήσει στην Ευρώπη τα παραδοσιακά συντηρητικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Θέτουν όμως τα φλέγοντα ζητήματα, στο δημόσιο διάλογο απορρίπτοντας την αντιπαράθεση εκτιμήσεων, και κάνουν στροφή στην δημαγωγία της ατάκας.link-management-icon Η εκλογική τους άνοδος οφείλεται πανευρωπαϊκά σε λαϊκίστικα επιχειρήματα με τα οποία επιχειρείται η μεγαλύτερη δυνατή διείσδυση στο εκλογικό σώμα.

Η θέση του Τραμπ δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μια προσπάθεια μίμησης της επιτυχημένης αυτής επικοινωνιακής τακτικής των εν λόγω αντισυστημικών πολιτικών χώρων, παρόλο που ο ίδιος βρίσκεται στην απέναντι πλευρά, στην πλευρά του συστήματος. Δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να δεχτούμε ότι, στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία του 21ου αιώνα, μία χώρα όπως η Βρετανία, που αποτελεί θεμελιώδη εκπρόσωπο αυτού του συστήματος, ξανακέρδισε την ανεξαρτησία της. Ίσως κέρδισε την εσωτερική της διαμάχη ανά τους αιώνες για το ποια είναι η συλλογική της ταυτότητα, ακόμα όμως και σε αυτή την περίπτωση, όπως υποστηρίζει και ο Buckingham,link-management-icon πρέπει να μιλάμε σε μεγαλύτερο βαθμό για Αγγλικότητα (Englishness) και όχι για Βρετανικότητα (Britishness), αφού η Β. Ιρλανδία και η Σκωτία ψήφισαν υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε..

Το δεύτερο μεγαλύτερο ζήτημα που επηρέασε την ψήφο του εκλογικού σώματος κατά την διάρκεια του προεκλογικού διαλόγου ήταν το μεταναστευτικό.link-management-icon Η αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό είχε κορυφωθεί με αφορμή την αφίσα που δημοσίευσε ο ηγέτης της καμπάνιας του Brexit, Νάιζελ Φαράτζ, η οποία έδειχνε απειλητικά ποτάμια προσφύγων που επιθυμούν να εισβάλουν στη Μ. Βρετανία. Δύο βδομάδες μετά την επικράτηση του Brexit, παραιτείται από ηγέτης του κόμματός του δηλώνοντας: «Κατά την διάρκεια του δημοψηφίσματος είπα ότι θέλω τη χώρα μου πίσω, τώρα θέλω τη ζωή μου πίσω». Η παραίτησή του σχολιάζεται ποικιλοτρόπως από τα βρετανικά και διεθνή ΜΜΕ, ενώ δεν λείπουν κατηγορίες για δειλία και στρουθοκαμηλισμό. Λίγους μήνες αργότερα συμμετέχει ενεργά στην προεκλογική καμπάνια του Ντόναλτ Τράμπ.

Η παραίτησή του ενισχύει την άποψη ότι το υπαρκτό πρόβλημα της μετανάστευσης αντιμετωπίστηκε μόνο καιροσκοπικά, με εθνικιστικές κορώνες και φράσεις εντυπωσιασμού. Σε μία από τις ομιλίες του κατά την διάρκεια της εκστρατείας του, ο Φάρατζ αναφέρεται χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων, στους πρώην κουμουνιστές της διευρυμένης Ευρώπης που ονειρεύονται καλύτερους μισθούς στη Βρετανία, και  λίγο αργότερα κάνει λόγο για τη νέα γενιά που δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην αγορά ενός σπιτιού, ενώ την ίδια στιγμή η Βρετανία πρέπει να χτίζει κάθε τέσσερα λεπτά ένα σπίτι για να μπορέσει να φιλοξενήσει τους μετανάστες που δέχεται καθημερινά. Η επικράτηση του Brexit μετά από μία προεκλογική περίοδο, όπου οι ακραίες και εθνικιστικές φωνές κατάφεραν να επικρατήσουν εκλογικά, δημιουργεί ανησυχία για τη σημερινή ταυτότητα της βρετανικής κοινωνίας, η οποία φαίνεται ταυτισμένη με την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, και τη μετατροπής της σε εχθρικό και αφιλόξενο μέρος για μετανάστες, πρόσφυγες και μειονότητες. link-management-icon

Η Ευρωπαϊκή Ένωση του σήμερα είναι μια γραφειοκρατική ελίτ που εξακολουθεί να θεωρεί την εθνική κυριαρχία εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί, διαχειρίζεται τη διαδικασία της ενοποίησης, αλλά έχει ξεχάσει σε μεγάλο βαθμό τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Αδυνατεί να δώσει λύσεις στα πραγματικά προβλήματα της ανισοκατανομής του πλούτου, της διαρκούς λιτότητας, της στασιμότητας των θεσμών, της μείωσης του κοινωνικού κράτους. Επιλέγει να κωφεύει στην κοχλάζουσα δυσαρέσκεια που ανέδειξε η κάλπη.link-management-icon Από την άλλη επιλέγεται να κυριαρχεί εσκεμμένα, το χειρότερο από τα πρωταρχικά συναισθήματα του ανθρώπου, ο φόβος. Τα ΜΜΕ, οι βρετανοί πολιτικοί και οι ηγέτες τις Ευρώπης ενισχύσανε με κάθε δυνατό τρόπο αυτόν τον φόβο. Ευρώπη ή τίποτα, εθνική κυριαρχία ή αφανισμός, είναι οι δύο όψεις το ίδιου νομίσματος, μόνο που η αξία αυτού του νομίσματος είναι η ίδια, από όποια μεριά και αν το γυρίσεις. Το μόνο που αγοράζει είναι διχόνοια, μίσος και φανατισμό.

* Ο Μπάμπης Κυπριανίδης είναι οικονομολόγος, εργάζεται επαγγελματικά ως φωτορεπόρτερ και είναι μεταπτυχιακός φοιτητής του Τμήματος Επικοινωνίας και Νέας Δημοσιογραφίας του ΑΠΚΥ
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Comments are closed here.